Tham luận về công tác hướng dẫn học sinh nghiên cứu, sáng tạo KHKT

Thứ sáu, 10/10/2025, 11:19 , Lượt đọc : 52 Chia sẻ tin bài

Giải pháp thực tiễn trong công tác hướng dẫn học sinh nghiên cứu, sáng tạo khoa học kĩ thuật

BÀI THAM LUẬN

GIẢI PHÁP THỰC TIỄN HƯỚNG DẪN HỌC SINH THIẾT KẾ SẢN PHẨM

SÁNG TẠO KHOA HỌC KỸ THUẬT

Giáo viên thực hiện : Đỗ Văn Long – Tổ trưởng tổ khoa học tự nhiên. Trường THCS Ninh Giang

Kính gửi Quý vị đại biểu, Quý thầy cô giáo cùng toàn thể hội nghị!

Tôi là Đỗ Văn Long, giáo viên hướng dẫn học sinh thiết kế và tạo các sản phẩm sáng tạo khoa học kỹ thuật tại Trường THCS Ninh Giang, Xã Ninh Giang, Thành phố Hải Phòng. Sau khi nghe Bản dự thảo Kế hoạch năm học 2025 – 2026 của đc hiệu trưởng, tôi xin tham gia bổ sung một số ý kiến kiến bàn sâu hơn về những giải pháp nâng cao chất lượng trong công tác hướng dẫn học sinh nghiên cứu sáng tạo khoa học. Đó là những kinh nghiệm của bản thân đúc rút từ thực tiễn trong những năm qua giúp học sinh có thêm sự tự tin, phát huy khả năng sáng tạo, kĩ năng thực hành đáp ứng yêu cầu của con người mới trong thời kì đất nước đang đổi mới từng ngày như hiện nay.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, giáo dục STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết để thích ứng và phát triển trong tương lai. Hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) không chỉ giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, giải quyết các vấn đề trong đời sống mà còn khơi dậy niềm đam mê, rèn luyện kỹ năng tự học, tự nghiên cứu và tư duy sáng tạo. Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, Trường THCS Ninh Giang luôn chú trọng đẩy mạnh các hoạt động NCKH, tạo điều kiện tối đa để học sinh phát huy năng lực và sở trường của mình.

Những năm gần đây, phong trào NCKH và sáng tạo kỹ thuật của học sinh cấp THCS tại Hải Phòng nói chung và Trường THCS Ninh Giang nói riêng đã có những bước phát triển tích cực. Nhiều dự án đã được đánh giá cao về tính mới, tính sáng tạo và khả năng ứng dụng thực tiễn. Cụ thể, trong năm học 2023-2024, sản phẩm “Nhà màng thông khí trồng dưa lưới xuất khẩu” của học sinh Trường THCS Ninh Giang đã đạt giải cấp tỉnh. Tiếp nối thành công đó, năm học 2024-2025, sản phẩm “Cẩm nang giảm stress cho học sinh THCS” cũng đã xuất sắc giành giải cấp tỉnh. Những thành quả này là minh chứng rõ nét cho sự nỗ lực không ngừng của thầy và trò nhà trường.

Theo kế hoạch năm học 2025 - 2026 trường đặt ra mục tiêu có 2 sản phẩm KHKT dự thi các cấp và đạt giải. Để đạt được mục tiêu này tôi xin chia sẻ những giải pháp thực tiễn trong việc hướng dẫn học sinh Trường THCS Ninh Giang thiết kế và tạo ra các sản phẩm sáng tạo khoa học kỹ thuật đạt hiệu quả cao và đề xuất các biện pháp nhằm nhân rộng và phát triển phong trào NCKH trong toàn trường.

Thành công của học sinh Trường THCS Ninh Giang trong các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật cấp tỉnh không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của một quá trình đầu tư và định hướng bài bản. Nhà trường luôn tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất, thời gian và khuyến khích giáo viên tham gia bồi dưỡng chuyên môn để hướng dẫn học sinh. Đồng thời Giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người truyền cảm hứng, định hướng và đồng hành cùng học sinh trong suốt quá trình nghiên cứu. Các em học sinh tại Trường THCS Ninh Giang có tinh thần chủ động tìm tòi, khám phá và ứng dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Để đạt được những thành công như trên, chúng tôi đã áp dụng một số giải pháp cụ thể:

Giáo viên cần khơi gợi ý tưởng từ thực tiễn cuộc sống cho học sinh: Khuyến khích học sinh quan sát, đặt câu hỏi về những vấn đề xung quanh cuộc sống, từ đó hình thành các ý tưởng nghiên cứu. Chẳng hạn, ý tưởng về “Nhà màng thông khí trồng dưa lưới xuất khẩu” xuất phát từ nhu cầu thực tế về nông nghiệp công nghệ cao và việc nâng cao giá trị nông sản.

Kết nối kiến thức lý thuyết với thực hành: Giúp học sinh thấy được sự liên hệ giữa các môn học trong nhà trường với các vấn đề thực tế, từ đó kích thích tư duy sáng tạo.

Định hướng và lựa chọn đề tài phù hợp:Giáo viên cần nắm rõ quy chế, lĩnh vực thi để tư vấn cho học sinh lựa chọn đề tài phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện thực hiện. Ưu tiên các đề tài có tính ứng dụng cao, giải quyết vấn đề bức thiết

Giáo viên hướng dẫn học sinh quy trình chi tiết, bài bản theo các bước:

Bước 1: Nâng cao năng lực nghiên cứu cho học sinh: Tổ chức các buổi tập huấn về phương pháp nghiên cứu khoa học, kỹ năng tìm kiếm thông tin, phân tích dữ liệu.

Bước 2: Hướng dẫn xây dựng đề cương nghiên cứu: Giúp học sinh xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu, dự kiến kết quả.

Bước 3: Đồng hành trong quá trình thực hiện: Giáo viên đóng vai trò là người cố vấn, gợi mở, đặt câu hỏi phản biện, không làm thay học sinh.

Bước 4: Hướng dẫn làm báo cáo và trình bày sản phẩm: Rèn luyện kỹ năng viết báo cáo khoa học, thiết kế poster, chuẩn bị bài thuyết trình và trả lời phỏng vấn một cách tự tin, mạch lạc.

Nhà trường, giáo viên cần tạo cho học sinh môi trường khuyến khích sáng tạo bằng cách:

Thành lập các câu lạc bộ khoa học kỹ thuật: Tạo sân chơi để học sinh có thể trao đổi, học hỏi lẫn nhau và phát triển ý tưởng. Tổ chức các buổi ngoại khóa, tham quan thực tế giúp học sinh mở rộng tầm nhìn, tiếp cận với các công nghệ mới và ứng dụng khoa học trong đời sống.

Giáo viên cần có các biện pháp tâm lý giúp học sinh:

Tính kiên trì và đam mê: Cả giáo viên và học sinh đều cần có sự kiên trì, đam mê với khoa học để vượt qua những khó khăn trong quá trình nghiên cứu.
        Phương pháp làm việc nhóm hiệu quả: Các dự án thành công đều là kết quả của sự hợp tác, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm.
         Khuyến khích tư duy phản biện: Giáo viên cần khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, phân tích vấn đề từ nhiều góc độ để đưa ra những giải pháp tối ưu.
         Kiên trì, biết học từ thất bại: Coi thất bại là cơ hội để học hỏi, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm.

Tóm lại: Việc hướng dẫn học sinh thiết kế và tạo các sản phẩm sáng tạo khoa học kỹ thuật là một hành trình đầy thử thách nhưng cũng vô cùng ý nghĩa. Với sự quan tâm của nhà trường, sự nhiệt huyết của giáo viên và tinh thần ham học hỏi của học sinh, Trường THCS Ninh Giang đã gặt hái được những thành công đáng khích lệ trong các cuộc thi cấp tỉnh. Những kinh nghiệm về khơi gợi ý tưởng, định hướng đề tài, quy trình hướng dẫn bài bản và tạo môi trường sáng tạo đã góp phần tạo nên những sản phẩm chất lượng, có ý nghĩa thực tiễn.

Tôi có một số đề xuất, kiến nghị như sau:

Để tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được và nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động NCKH của học sinh, tôi xin đề xuất một số kiến nghị sau:

Đối với Ban Giám hiệu nhà trường:

Tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ NCKH. Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các khóa tập huấn chuyên sâu về NCKH và STEM.
Có chính sách khen thưởng, động viên kịp thời đối với giáo viên và học sinh có thành tích xuất sắc trong NCKH. Mở rộng các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ khoa học để thu hút nhiều học sinh tham gia.

Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hải Phòng:

Tăng cường tổ chức các buổi giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường trong thành phố về công tác NCKH. Xây dựng ngân hàng ý tưởng, đề tài NCKH phù hợp với lứa tuổi THCS để các trường tham khảo. Cung cấp thêm tài liệu, hướng dẫn chuyên môn về NCKH cho giáo viên và học sinh.

Trên đây là những chia sẻ về một số giải pháp hướng dẫn học sinh Trường THCS Ninh Giang thiết kế sản phẩm sáng tạo khoa học kỹ thuật. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ Quý vị đại biểu và Quý thầy cô giáo để chúng ta cùng nhau xây dựng một môi trường giáo dục phát triển toàn diện, nơi mỗi học sinh đều có thể phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của mình.

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả: Đỗ Văn long
Người đăng tin: admin

Tin cùng chuyên mục

Trường thcs ninh giang - dấu ấn một năm học đổi mới và phát triển

31/5/2026Giới thiệu

Vinh danh thành tích của nhà trường trong cuộc thi nghiên cứu khoa học kĩ thuật cấp thành phố. Năm học 2025 - 2026
7/1/2026Giới thiệuNhà trường ghi nhận những thành công của thầy và trò trong cuộc thi nghiên cứu khoa học kĩ thuật và lan toả tinh thần đam mê nghiên cứu khoa học tới toàn thể học sinh.
Trường THCS Ninh Giang tuyên truyền kỷ niệm 260 năm Ngày sinh của Đại thi hào Nguyễn Du
24/12/2025Giới thiệuTuyền truyền về đại thi hào Nguyễn Du
Trường THCS Ninh Giang tuyên truyền về ATGT: An toán cho trẻ em khi tham gia giao thông bằng xe ô tô
18/12/2025Giới thiệuTrường THCS Ninh Giang tuyên truyền về ATGT: An toán cho trẻ em khi tham gia giao thông bằng xe ô tô
Dự án nghiên cứu Khoa học kĩ thuật vượt qua vòng sơ khảo cấp thành phố của Trường THCS Ninh Giang - xã Ninh Giang - Thành phố Hải Phòng. TÊN DỰ ÁN: NÂNG CAO MỘT SỐ KĨ NĂNG THOÁT HIỂM CHO HỌC SINH Người thực hiện: Bùi Minh Quân . Lớp: 8A Nguyễn Đức Long. Lớp: 8A
18/12/2025Giới thiệuDự án nghiên cứu Khoa học kĩ thuật vượt qua vòng sơ khảo cấp thành phố của Trường THCS Ninh Giang - xã Ninh Giang - Thành phố Hải Phòng. TÊN DỰ ÁN: NÂNG CAO MỘT SỐ KĨ NĂNG THOÁT HIỂM CHO HỌC SINH